Kerndefensie plus bredere defensie- en veiligheidsgerelateerde investeringen.
NAVO
Donald Trump, de NAVO en de Haagse 5%-afspraak
De vaak aangehaalde percentages uitgelegd aan de hand van de letterlijke slotverklaring: wat is gezamenlijk afgesproken, welk deel telt waarvoor en welke Nederlandse besluiten zijn nog afzonderlijk nodig?
Volgens de NAVO-definitie en gericht op overeengekomen capaciteitsdoelen.
Onder meer infrastructuur, cyber, civiele paraatheid, weerbaarheid en industrie.
Letterlijke afspraak
Vijf procent is opgebouwd uit twee categorieën
De bondgenoten verbonden zich in de Haagse verklaring aan jaarlijkse investeringen van 5% van het bbp in 2035. Minimaal 3,5% valt onder kerndefensie en NAVO-capaciteitsdoelen; maximaal 1,5% kan bestaan uit bredere veiligheidsinvesteringen. Haagse verklaring (opent externe bron)
Daarom is “5% defensiebudget” als verkorte formulering onvolledig: de tweede categorie omvat ook bepaalde infrastructuur-, cyber-, weerbaarheids- en industriële investeringen.
Verdragstekst
Artikel 5 is de verdedigingsbelofte; Artikel 3 gaat over capaciteit
Artikel 5 beschrijft collectieve bijstand na een gewapende aanval. De investeringsafspraak verwijst voor individuele en collectieve capaciteit naar Artikel 3. De Haagse verklaring herbevestigt Artikel 5, maar herschrijft het NAVO-verdrag niet. Washington Treaty (opent externe bron)
Nationale uitvoering
De verklaring is nog geen Nederlandse begrotingswet
Bondgenoten moeten jaarlijks nationale plannen indienen met een geloofwaardig, stapsgewijs pad. Voor Nederland bepalen vervolgens de Rijksbegroting, aangenomen begrotingswetten en uitvoeringsrapportages welke bedragen daadwerkelijk zijn toegestaan en uitgegeven. Nederland en de NAVO (opent externe bron)
Ingebouwde controle
De koers en verdeling worden in 2029 beoordeeld
De verklaring bevat een expliciet beoordelingsmoment in 2029. Daarbij worden de strategische omgeving en bijgewerkte NAVO-capaciteitsdoelen betrokken. Het eindjaar 2035 blijft dus het doel, maar de route is niet zonder tussentijdse evaluatie.
Vier misverstanden
Wat de Haagse afspraak niet automatisch betekent
- Niet dat ieder land in 2025 al 5% uitgaf.
- Niet dat alle 5% uitsluitend naar strijdkrachten gaat.
- Niet dat één president zelfstandig een Nederlandse begroting heeft vastgesteld.
- Niet dat iedere aangekondigde uitgave volgens de NAVO-definitie meetelt.
Controleer de formulering
Verdrag, verklaring en uitvoering
Washington Treaty
Artikel 3 en Artikel 5 ↗Haagse verklaring
Volledige tekst ↗Nationale context
Nederland en de NAVO ↗Veelgestelde vragen
De NAVO-afspraak zonder slogans
Heeft Trump Nederland verplicht om 5% aan defensie uit te geven?
De 5%-afspraak staat in een gezamenlijke NAVO-verklaring die door de bondgenoten in Den Haag is aangenomen. Zij bevat een collectieve politieke toezegging en jaarlijkse nationale plannen; Nederlandse begrotingswetten bepalen vervolgens welke uitgaven juridisch worden vastgesteld.
Waaruit bestaat de NAVO-afspraak van 5%?
Uiterlijk in 2035 moet ten minste 3,5% van het bbp naar kerndefensie en NAVO-capaciteitsdoelen gaan. Maximaal 1,5% kan worden meegeteld voor bredere defensie- en veiligheidsinvesteringen, zoals infrastructuur, cyberveiligheid, weerbaarheid en industrie.
Wanneer wordt de Haagse NAVO-afspraak opnieuw beoordeeld?
De slotverklaring bepaalt dat de koers en verdeling in 2029 worden beoordeeld aan de hand van de strategische omgeving en bijgewerkte capaciteitsdoelen.